Lịch âm dương

Xem tin theo ngày

< Tháng 11 2017 >
T2 T3 T4 T5 T6 T7 CN
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay1846
mod_vvisit_counterHôm qua6790
mod_vvisit_counterTuần này1846
mod_vvisit_counterTuần trước18920
mod_vvisit_counterTháng này39042
mod_vvisit_counterTháng trước68311
mod_vvisit_counterTất cả4447512

Có: 31 khách trực tuyến

Tin tức - Sự kiện

Quảng Bình: Vào dãy Răng Lược tìm loài gà quý hiếm nhất thế giới

Email In PDF.
Hai loài gà tuyệt đối không còn nơi nào khác trên toàn cầu ngoài Khe Nước Trong (Lệ Thủy) và Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình).
Hai loài gà tuyệt đối không còn nơi nào khác trên toàn cầu ngoài Khe Nước Trong (Lệ Thủy) và Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình). Chúng đang được người Vân Kiều và A Rem, Ma Coong xem như những vị thần linh dẫn đường cuộc sống nên bảo vệ theo cách bản địa. Ấy là gà lôi trắng và gà lôi hông tía.
Phượng hoàng Khe Nước Trong
Trong rặng Trường Sơn hùng vĩ qua Làng Ho xã Kim Thủy (Lệ Thủy, Quảng Bình) có dãy núi được anh em Vân Kiều đặt tên là Răng Lược, nó là một cổ núi từ hàng triệu năm trước.
Bên trong, một hệ sinh thái đa dạng, phong phú, mọi thứ vẫn còn gần như nguyên sinh với vô số loài động thực vật hoang dã. Một loài trong đó được xác định chỉ còn duy nhất trên thế giới mới tồn tại ở vùng Khe Nước Trong, ấy là gà lôi lam trắng.
Đây là loài gà mà người Vân Kiều xem là phượng hoàng. Ông Hồ Cao ở Làng Ho (Kim Thủy) cho biết: “Gà lôi trắng rất thiêng, nơi nào nó xuất hiện, nơi đó người Vân Kiều dựng bản làng và được yên bề bình an, nơi nào nó cất tiếng gáy, nơi đó mùa vụ tốt tươi. Nơi nào từng có bóng dáng nó mà sau này biến mất, đất đó dữ ít, lành nhiều. Gà lôi trắng được dân mình xem là phượng hoàng vì nó đẹp và rất quý, rất khó tìm kiếm nó, và khi thấy nó thì phải quỳ lạy từ đằng xa, vì bộ lông, đôi mào cũng như bộ đuôi của nó dài và đẹp khó diễn tả. Nó đẹp hơn cả công chứ không thể đùa. Nhưng quan trọng nó thiêng”.

Gà lôi trắng còn duy nhất trên thế giới tại Quảng Bình
Những người già nhất bản làng Vân Kiều ở Kim Thủy đều kể rằng, ngày xưa gà lôi trắng khá nhiều, nó sống giáp với người Kinh, sau dần chúng phải rút lên vùng Làng Ho heo hút bởi nạn phá rừng và đặt bẫy khiến chúng dần hiếm hoi.
Với người Vân Kiều, khi con trai trưởng thành, để đánh dấu lễ lớn lên với thần núi, họ phải đi săn cho được một cặp phượng hoàng Khe Nước Trong gồm con đực, con mái. Khi về, bộ lông được làm khô, phơi nắng, những cái đẹp nhất, rực rỡ nhất được kết vào nhau rồi buộc vào tóc của những chàng trai lực lưỡng vừa lớn phổng.
Đám thanh niên có được “vòng nguyệt quế” phượng hoàng ấy luôn tự hào về khả năng của mình trong săn bắn, có vợ đẹp, bảo vệ dân bản. Già Hồ Cao cho biết: “Có được mấy cái đuôi con phượng hoàng thần linh ấy thì đi mô ai cũng ngưỡng mộ. Nay mình 80 tuổi vẫn còn nhớ ngày xưa đang nhỏ đã săn được một cặp trống mái và làm lễ trưởng thành khi còn mới 15 tuổi, lúc đó tự hào lắm. Mình có vợ sớm và con đông, săn bắn tốt, bảo vệ dân bản được là nhờ linh hồn nó phù hộ đấy”.
Gà lôi tía với một số cá thể
Thưa chuyện với giới nghiên cứu được biết, nó hiếm đến mức, đặt bẫy ảnh mới có thể họa may nó đi ngang qua chạm vào tia laze thì máy ảnh mới có thể bắt hình. Từng có tài liệu nói nó đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.
Lần đầu người ta bắt gặp chúng vào đầu thế kỷ XX với phân bố từ Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế. Rồi càng ngày rừng núi thu hẹp dần, loài gà thuộc họ chim này vắng bóng trong các cuộc điều tra đa dạng sinh học khiến người ta nghĩ chúng đã tuyệt chủng. Bởi đo đếm tự nhiên thì quá hiếm gặp, nó hiếm đã đành nhưng ngày càng thu hẹp quần thể mới là điều đáng lo ngại, nguy cơ biến mất một nguồn gen quý hiếm mà con người chưa hiểu biết hết quả là thiệt thòi cho đa dạng sinh học.
Họ quấn vô nhau, yêu nhau. Vợ chồng một đêm xa nhau để về với người yêu cũ. Sáng ra, con gà lôi hông tía trống lại gáy, mặt trời lại lên, ai về nhà nấy, như chưa hề có chuyện gì xảy ra. Nên dân bản thích con hông tía, tôn trọng nó, thương yêu nó, và bảo vệ nó khỏi săn bắn với lời thề thủy chung với nó. Vì nó là hiện diện cho đất lành.
Vị thần ẩn dật của A Rem
Họ quấn vô nhau, yêu nhau. Vợ chồng một đêm xa nhau để về với người yêu cũ. Sáng ra, con gà lôi hông tía trống lại gáy, mặt trời lại lên, ai về nhà nấy, như chưa hề có chuyện gì xảy ra. Nên dân bản thích con hông tía, tôn trọng nó, thương yêu nó, và bảo vệ nó khỏi săn bắn với lời thề thủy chung với nó. Vì nó là hiện diện cho đất lành.
Với người A Rem, gà lôi hông tía là vị thần ẩn dật, sống dưới các thung lũng của núi đá vôi, nơi có nhiều côn trùng và các loài cây cỏ dại. Thân của nó hai bên hông có nhiều lông tía nên nó được gọi là gà lôi hông tía. Chúng ẩn dật thoắt ẩn, thoắt hiện trong các vòm rừng nhiệt đới.
Tuy nhiên với người A Rem như già Đinh Rầu, muốn tìm kiếm nó cũng đơn giản. Nơi nào có nhiều tổ mối, nơi đó quy tụ được nhiều cá thể gà lôi hông tía, già cho hay: “Chúng thích các tổ mối ở thung lũng, nơi đó chúng đến tìm nhau, con trống múa điệu đẹp như thiên đường để quyến rũ các con mái, chúng cạnh tranh với nhau từ bộ lông, bộ đuôi, rồi cả tiếng gáy. Khi các động tác ấy đưa ra hết mà chưa có con mái nào đến, chúng lao vào chiến đấu với nhau, chúng dùng cựa, cánh và mỏ để đánh nhau, con nào thua bay đi thì con thắng ở lại với khá nhiều con mái. Nhưng thường chúng chung thủy một vợ một chồng”.
Bẫy ảnh kỳ công mới chụp được gà lôi trắng và gà lôi hông tía
Thắc mắc “có bắt về để nuôi không?”, ông Rầu cho hay: “Đây là gà thần nên dân bản không thể bắt, nó phù hộ cho các chuyến đi săn được thành công, vì nơi nào có loài này, nơi đó có những loài thú lớn để người A Rem săn bắn.
Loài gà này cũng thích các thung lũng có nhiều hoa dại, chúng ăn côn trùng bên dưới nên trên các thung lũng này là nhiều tổ ong để người đi tìm ong lấy mật ong về dùng. Nó là thần linh của người A Rem và Ma Coong là vậy. Không có loài này, thật sự khó khăn cho nhiều chuyến đi săn cũng như tìm ong giữa rừng rậm”.
Nhưng con trai, con gái A Rem hay Ma Coong lại thích tìm lông gà lôi hông tía trống và mái để tặng nhau khi gặp chúng rụng ở trong rừng. Đó là lễ tục chứng tổ tình yêu thủy chung và đôi lứa. Đinh Đu bảo: “Ngày trước mình lấy vợ, có tìm được cái lông gà lôi hông tía đực, tặng vợ mình bây giờ, cả bản ai cũng ưng bụng lắm. Có được cái đuôi của nó là tự hào lắm, nó quý như vàng thôi”.
Đinh Hạc, người Ma Coong ở xã Thượng Trạch, kể thêm: “Gà lôi hông tía với đồng bào mình còn thức giấc cho anh em biết ngày rằm tháng Giêng mỗi năm, rằm đó con trống gáy là gà nhà gáy, nó gáy trên ngọn Cà Roòng gáy về, cả bản thức giấc chuẩn bị lễ hội đập trống. Lễ hội đó, người Ma Coong ở Việt Nam hay Lào đều về bản trung tâm của xã bên đất của mình làm hội hè, làm trống để đêm đến cùng nhau uống rượu cần, cùng nhau đập trống.
Trống vỡ thì được yêu. Đêm đó đàn ông, đàn bà, người già, người trẻ, con trai, con gái được yêu mà không sợ bị phạt vạ. Họ quấn vô nhau, yêu nhau. Vợ chồng một đêm xa nhau để về với người yêu cũ. Sáng ra, con gà lôi hông tía trống lại gáy, mặt trời lại lên, ai về nhà nấy, như chưa hề có chuyện gì xảy ra. Nên dân bản thích con hông tía, tôn trọng nó, thương yêu nó, và bảo vệ nó khỏi săn bắn với lời thề thủy chung với nó. Vì nó là hiện diện cho đất lành”.
Những hình ảnh đầu tiên
Các nghiên cứu của các nhà khoa học thường tìm thấy gà lôi trắng khi chúng đã chết hoặc qua mẫu lông chứ hiếm khi có được con sống ngoài tự nhiên vì chúng cực kỳ nhút nhát. May thay, vào năm 2015, một chương trình tìm kiếm giống loài này diễn ra ở vùng rừng Khe Nước Trong, huyện Lệ Thủy. Đây là nơi đi lại vô cùng khó khăn, khắc nghiệt, vẫn còn rừng mưa nguyên sinh rậm rạp, bẫy ảnh tự động đã chụp được chúng kiếm ăn tự nhiên, oai vệ, đẹp lộng lẫy dưới tán rừng nhiệt đới. Đây là phát hiện quan trọng về loài gà lôi có trong danh lục sách đỏ của tổ chức bảo tồn IUCN, BirdLife, cũng như Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế.
Chuyên gia Lê Trọng Trãi từ Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt cho biết, gà lôi trắng có tên khoa học: Lophura nycthemera. Chúng dài từ 50 – 125cm. Chim đực có bộ lông hai màu, trắng ở trên lưng và đen ở phía bụng. Con mái với lông màu nâu. Mào cong, chân đỏ, da mặt đỏ. Chim đực non có màu lông giống chim cái. Chúng phân bố đến độ cao khoảng 2.000m với tầng thảm tươi của các loại rừng, địa hình hơi dốc cho đến dốc. Sinh sản trong khoảng tháng 2 – 5. Làm tổ trên mặt đất, đẻ 4 – 10 trứng.
Gà lôi hông tía đực oai vệ
Chúng có mối tình với nhau dưới tán rừng với điệu gáy và múa cánh, xòa lông lộng lẫy của con đực tán tỉnh con mái. Tiếng gáy của con đực to và xa, bộ lông ưỡn ra trước rừng xanh oai vệ là mức gợi tình phương phi và cường tráng để những con mái chú ý. Cái tổ con mái làm ra nhưng con đực gắp đến những cọng cỏ khô mềm mại để lót ổ thêm phần ấm áp. Khoa học thì chưa chứng minh chúng “yêu” nhau trong mùa sinh sản như thế nào nhưng anh em Vân Kiều biết chúng “yêu” nhau hơn những gì họ biết, bởi con đực sung mãn và cực kỳ chiều chuộng con cái, ngược lại nhu cầu con cái luôn tăng cao để duy trì nòi giống theo cách tự nhiên của chúng.
Ở vùng Phong Nha – Kẻ Bàng, một nhóm 3 nhà sinh học trẻ gồm Đặng Ngọc Kiên, Lê Thúc Định, Đinh Hoàng Tuấn đã làm dự án bẫy ảnh với 5 máy ảnh dưới tán rừng thứ sinh. Lúc đầu, họ hy vọng thu được mẫu lông gà lôi hông tía. Sau gần 3 tháng, nhóm đã bất ngờ khi những thước phim đưa đi tráng có nhiều cá thể đực và mái đã ra “sân ăn” nơi có những bẫy ảnh chờ đợi. Ngoài tự nhiên, gà lôi hông tía là loài nhút nhát, nó là một mắt xích trong chuỗi thức ăn của cáo, chồn, mèo rừng, thậm chí nhiều khi chúng còn bị khỉ tấn công. Do vậy, chúng được khoác một màu sắc hết sức bí ẩn.
Đặng Ngọc Kiên nói: đã có nhiều thợ săn bắt một số cá thể, nhưng khi tiếp cận thì đã chết, hoặc bị làm thịt, hoặc đã bị bán, chỉ còn một số mẫu lông vương lại trong giỏ của thợ săn. Ước ao tận mắt chứng kiến chúng, nhóm của Kiên quyết định dấn thân vào tìm hiểu loài này. Và lần đầu tiên, họ thành công khi thu trọn hình ảnh của gà lôi hông tía.
Loài này xác nhận lần đầu vào năm 1858, nhưng đến nay mới có hình ảnh sinh động. Con đực trưởng thành có mào dài (70 – 90mm), thường dựng đứng, có màu đen lam ánh thép. Đầu, cằm, họng màu đen. Phần dưới lưng màu vàng kim loại.
Hông và trên đuôi có đen tuyền và đỏ tía. Phần còn lại của bộ lông có màu lam tía. Con cái trưởng thành không có mào nhưng lông ở đỉnh đầu dài hơn. Đuôi thẳng và tròn. Bộ lông nhìn chung có màu nâu, ở bụng có hình vảy trắng nhạt. Mặt đỏ nâu. Da mặt và chân màu đỏ. Chúng làm tổ ở rừng núi đất. Bắt đầu vào mùa sinh sản vào năm thứ ba, mỗi lứa từ 4 – 8 quá trứng. Trứng ngắn và hơi tròn, màu vàng hồng nhạt kích thước (18 – 38mm). Ấp 24 – 25 ngày. Ăn hạt, giun và côn trùng.
Gà đực trông rất oai vệ với bộ lông sặc sỡ, gà mái kém về màu sắc nhưng chúng nhỏ thon trông rất kiêu kỳ với bộ lông giản dị của màu nâu thẫm điểm xuyến những chấm trắng bắt mắt.
Lần cập nhật cuối ( Thứ sáu, 24 Tháng 3 2017 05:38 )
 

Về Vĩnh Lộc xem rước kiệu Thành hoàng

Email In PDF.
(QBĐT) - Có lẽ cũng từ lâu lắm rồi, dễ chừng ngót nghét 60 năm, đến hôm nay, người làng Vĩnh Lộc (TX. Ba Đồn) mới lại được hòa vào dòng người rước kiệu Thành hoàng đi khắp nơi, mọi nẻo đường quê, đi qua những nhà thờ họ trong làng. Dòng người nối tiếp dòng người, niềm tự hào về quê hương xứ sở cũng vì thế cứ nối dài ra mãi.
Điện Thành hoàng – niềm tự hào của người Vĩnh Lộc
Với nhiều thế hệ người làng Vĩnh Lộc, điện Thành hoàng làng đã trở thành một phần ký ức, là niềm tự hào da diết khôn nguôi mỗi khi nhớ về làng quê bé nhỏ nằm phía hạ nguồn dòng sông Gianh. Nơi chốn trang nghiêm và linh thiêng ấy là địa điểm tổ chức những hoạt động văn hóa lễ hội mang đậm màu sắc truyền thống, níu bước chân những người con phương xa trở về mỗi dịp lễ tết, hội hè.
Theo sử sách cũ ghi lại, điện Thành hoàng làng Vĩnh Lộc (Đông Đoài – Hai Giáp) được xây dựng năm 1483 từ sự đóng góp của nhân dân. Ngày ấy, điện được làm bằng tre nứa để thờ vị Thượng thư Đại Hành khiển Trần Bang Cẩn, người vốn có dòng dõi vua Trần, là người có công đánh dẹp giặc Chiêm Thành, chiêu mộ dân, khai hoang lập ấp. Năm 1815, điện Thành hoàng được nhân dân làng Vĩnh Lộc tu sửa hoàn chỉnh. Bên ngoài điện thờ trang nghiêm còn có cả một hệ thống sân ngoài, sân trong, bình phong, tiền điện, miếu tả, miếu hữu. Theo đánh giá của nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, điện Thành hoàng Vĩnh Lộc là kiểu kiến trúc độc đáo trong loại hình kiến trúc thời phong kiến ở Quảng Bình. Đến hôm nay, trải qua gần 600 năm tồn tại giữa bao thăng trầm của thời cuộc và vĩnh hằng trong chính tâm khảm của bao thế hệ người dân nơi đây, điện Thành hoàng làng Vĩnh Lộc vẫn giữ nguyên dáng vẻ uy nghi với nhiều hoa văn sắc nét. Những hình rồng, hình phượng mềm mại uốn lượn, cách điệu thể hiện khả năng sáng tạo nghệ thuật tuyệt vời của các nghệ nhân xưa.


Dù trời nắng gắt, nhưng lễ rước kiệu Thành hoàng vẫn có sự tham gia của rất đông người làng Vĩnh Lộc
Theo Đại Việt sử ký toàn thư và gia phả chữ Hán còn lại của các dòng họ trong làng Vĩnh Lộc, thì Vĩnh Lộc được hình thành cách đây khoảng 600 năm, từ khi Thành hoàng Trần Bang Cẩn dẫn đầu đoàn quân đánh dẹp giặc Chiêm Thành. Với mỗi thế hệ người dân làng Vĩnh Lộc, thần Trần Bang Cẩn đã trở thành một phần linh thiêng, gắn bó thiết thân với chính đời sống tinh thần, chở che họ trước những bước thăng trầm của cuộc sống. Những năm bom đạn chiến tranh, thần vẫn sống giữa lòng dân, là nguồn cổ vũ động viên con cháu Vĩnh Lộc quyết tâm bám trụ bảo vệ từng tấc đất quê hương. Hòa bình lập lại, người dân làng Vĩnh Lộc coi vị Thành hoàng làng như nguồn động viên, che chở cho họ trong chính cuộc mưu sinh, cùng vững tâm làm giàu, xây dựng kinh tế, phát triển quê hương.
Trải qua hàng trăm năm vững bền tồn tại, thách thức cả sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh và thời gian, Điện Thành hoàng Vĩnh Lộc vừa là nơi thờ tự, nơi tế lễ, nơi tưởng niệm vị Thành hoàng Trần Bang Cẩn, vừa gắn bó với những lễ hội, tín ngưỡng của cư dân Vĩnh Lộc. Với chiều sâu văn hóa và bề dày lịch sử hàng trăm năm, Điện Thành hoàng làng Vĩnh Lộc đã được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia vào năm 1995.
Giữ văn hóa truyền thống là giữ làng
Chúng tôi đã được tham dự lễ hội kỳ phúc của làng Vĩnh Lộc vào dịp rằm tháng 6 âm lịch vừa qua, tận thấy những nghi thức văn hóa và nét đẹp truyền thống vẫn vẹn nguyên trong chính đời sống của người dân nơi đây. Đây là lễ hội được tổ chức hằng năm nhằm ghi ơn công lao khai khẩn của vị Thành hoàng Trần Bang Cẩn, cầu cho đời sống của nhân dân được yên ổn, bình an. Cũng như mọi năm, lễ hội lần này được tổ chức với nhiều nghi thức truyền thống như dâng hương tại Điện Thành hoàng làng Vĩnh Lộc (Đông Đoài - Hai Giáp), lễ rước kiệu từ Điện Thành hoàng đến Miếu Quan Tổng trấn về nhà thờ các họ làng Vĩnh Lộc, lễ khai sắc, lễ kỳ phúc và một số hoạt động giao lưu văn hóa – văn nghệ. Có một điều đặc biệt, phải gần 60 năm rồi, nay nghi thức rước kiệu từ Điện Thành hoàng đến Miếu Quan Tổng trấn về nhà thờ làng Vĩnh Lộc mới được tổ chức lại. Theo cụ Đinh Phú Tặng, một cao niên trong làng kể lại rằng, kể từ sau cải cách ruộng đất, suốt nhiều năm liền, lễ hội rằm tháng 6 của làng không còn duy trì nghi thức này nữa. Nhưng nay, sau rất nhiều nỗ lực bảo tồn, nghi thức rước kiệu Thành hoàng đến các nhà thờ họ đã trở về trong vỡ òa niềm vui của người già và cái háo hức đón đợi của người trẻ. 5h sáng, sau khi cúng lễ tại Điện Thành hoàng, kiệu bắt đầu được rước đi dọc theo các con đường nhỏ, đi đến từng nhà thờ họ. Giữa cái nắng tháng 7, dọc theo con đường dài hơn 7km quanh làng, người già, người trẻ ai nấy đều háo hức đón đợi đoàn rước kiệu đi qua. Đi đến đâu, người làng nơi đó lại áo quần chỉnh tề, cùng hòa vào dòng người háo hức đi dọc theo các con đường trong làng đến các nhà thờ họ. Làng Vĩnh Lộc xưa gồm cả thôn Vĩnh Lộc (Quảng Lộc) và thôn Hợp Hòa (Quảng Hòa) ngày nay nên dẫu khi địa giới hành chính đã khác, thì họ vẫn luôn tự hào mình là người làng Vĩnh Lộc xưa, cùng tôn kính Thành hoàng làng như một đức tin linh thiêng và bền vững.
Một trong những nghi thức quen thuộc trong lễ hội rằm tháng 6 âm lịch làng Vĩnh Lộc là nghi thức khai sắc. Đã từng có hàng chục cuộc du ngoạn qua nhiều làng quê trên dải đất nắng gió Quảng Bình, nhà nghiên cứu Tạ Đình Hà khẳng định, có lẽ không một làng quê nào như làng Vĩnh Lộc, trải qua hàng trăm năm lịch sử, đến nay, dân làng vẫn còn giữ nguyên vẹn 30 sắc phong qua các triều đại. Hơn thế nữa, có những vị thần được phong sắc nhiều lần. Trong 23 đạo sắc các vị thần của các dòng họ làng Vĩnh Lộc có hai vị là tước công, bốn vị tước hầu, một vị tước bá, một vị tước tử, với trung đẳng thần, thượng đẳng thần, tôn thần... có một sắc phong vào loại sớm, năm Cảnh Hưng thứ 15 (1785).
Riêng tại Điện Thành hoàng làng Vĩnh Lộc hiện đang lưu giữ 7 sắc phong cho Thượng thư Đại Hành Khiển Trần Bang Cẩn. Hằng trăm năm đã trôi qua, cùng với sự tồn tại linh thiêng của Điện Thành hoàng làng Vĩnh Lộc là 7 sắc phong đã và đang được người dân làng Vĩnh Lộc gìn giữ cẩn thận. Và cứ mỗi dịp lễ hội, người làng Vĩnh Lộc lại một lần nữa được chính những bảo vật truyền đời này gợi nhắc và tôn thêm niềm tự hào về truyền thống quê hương. Niềm tự hào ấy như mạch nguồn chảy trong từng huyết quản, càng rạo rực hơn khi mỗi dịp lễ hội, đứng trước điện thờ, nghe cụ cao tuổi và uy tín nhất của làng lần lượt đọc 7 sắc phong còn ánh màu vàng bạc, lấp lánh hình rồng phượng và hoa văn tinh tú.
Lễ hội truyền thống làng Vĩnh Lộc là nét đẹp văn hóa đã ăn sâu vào tiềm thức những người con của làng. Và dù ở đâu, dù làm gì, người làng Vĩnh Lộc hôm nay vẫn đau đáu nhớ về làng quê ấy, nơi có ngôi điện Thành hoàng linh thiêng vững bền với thời gian, nơi có sự gắn bó bền chặt của tình làng, nghĩa xóm. Như lời ông Nguyễn Viết Kháng, Trưởng ban Truyền thống làng Vĩnh Lộc: người Vĩnh Lộc hãnh diện, tự hào với những tinh hoa mà tổ tiên đã để lại bao nhiêu thì càng “ứng xử” với tinh hoa ấy trách nhiệm và trân trọng bấy nhiêu. Hôm qua, hôm nay và mãi mãi về sau, những tinh hoa ấy sẽ luôn được gìn giữ cẩn thận bằng tất cả niềm tự hào và trân trọng bởi giữ văn hóa truyền thống cũng chính là giữ làng!
Diệu Hương 
Lần cập nhật cuối ( Thứ năm, 09 Tháng 2 2017 11:30 )
 

Anh hùng liệt sĩ Lâm Úy

Email In PDF.
(QBĐT) - Anh hùng Lâm Úy sinh ra và lớn lên bên dòng Hòa Giang hiền hòa ở thôn Hòa Ninh, xã Quảng Hòa (nay là thôn Vĩnh Phú, xã Quảng Hòa, thị xã Ba Đồn). Tháng 6-1947, giặc Pháp tràn lên quê hương đốt phá, cướp bóc, hãm hiếp phụ nữ, bắt dân đi lính, đi phu xây đồn đắp lũy. Bọn cường hào việt gian, địa chủ trỗi dậy làm tay sai cho giặc.
Di ảnh khắc đá anh hùng Lâm Úy.
Chúng khống chế cả một vùng phía Nam huyện Quảng Trạch, hệ thống đồn bốt từ Mỹ Hòa, Đơn Sa, Ba Đồn, Hòa Ninh, Minh Lệ, ngày đêm gieo rắc đau thương tang tóc cho người dân lành vô tội.
Lúc ấy, Lâm Úy vừa mới độ tuổi trưởng thành. Hàng ngày phải chứng kiến bao cảnh bất công, anh đã sớm giác ngộ tham gia vào đội du kích của xã, ngày đêm vây đồn, bắn tỉa lính giặc đi càn. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ngày 20-6-1949, anh tìm đến nơi đóng quân của Trung đoàn 18 xin được nhập ngũ và trở thành chiến sĩ bộ binh thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 247.
Cuối tháng 6-1949 anh cùng trung đoàn hành quân từ Tuyên Hóa vượt sông Gianh, sông Son qua Bồng Lai vượt đỉnh Trường Sơn, Ba Rền, U Bò, xuống Long Đại vào Quảng Ninh để chuẩn bị đợt hạ sơn ra quân phát động tuần lễ “Quảng Bình quật khởi” (15-7-1949 đến 22-7-1949). Đúng 1 giờ sáng ngày 15-7-1949, anh cùng đại đội trong đội hình Tiểu đoàn 274 đã triển khai trận đánh đồn Mỹ Trung mở đầu cho phong trào quật khởi, chiều cùng ngày đơn vị đã phục kích đoàn xe tiếp viện ứng cứu cho Mỹ Trung, đốt cháy 4 xe, tiêu diệt 27 tên lính Âu- Phi. Trận đánh đầu tiên đã được trung đoàn biểu dương khen thưởng.
Tối 19-5-1950, đơn vị tổ chức mít tinh mừng sinh nhật lần thứ 60 của Hồ Chủ tịch tại vùng Châu Lê Xá (huyện Lệ Thủy). Sáng ngày 20-5-1950, trời chưa sáng rõ, máy bay trinh sát đã bay lượn trên vùng trời Lệ Thủy, thả hỏa mù điểm cho pháo từ căn cứ Hòa Luật Nam bắn vào các làng Xuân Bồ, Hoàng Giang, Uẩn Áo, Xuân Lai, Mỹ Trạch. Tin quân báo điện về “Tiểu đoàn lính Âu Phi thiện chiến (biệt hiệu 8DM Spahi) đã đi vào cánh đồng làng Xuân Bồ càn quét cướp bóc phá hoại mùa đang vụ gặt, hai đại đội của Tiểu đoàn 436 đã nổ súng chặn địch”.
Lập tức Ban chỉ huy Trung đoàn lệnh cho Tiểu đoàn 247 vượt sông phối hợp với Tiểu đoàn 436 bao vây tiêu diệt địch. Tiểu đoàn lần lượt qua sông Kiến Giang  trên một chiếc đò của ông cụ lái đò người Xuân Bồ. Cụ đã chèo lái con đò dưới làn đạn của giặc, chở hàng chục chuyến đưa bộ đội qua sông. Nhiều chiến sĩ biết bơi để vũ khí đạn dược trên đò rồi bơi cùng đò sang bờ. Quân địch cho một cánh quân  tiến về bờ sông để ngăn cản ta. Đại đội 2 triển khai đội hình đánh địch quyết liệt. Lâm Úy, nhanh như sóc nhảy lên khỏi đò, ngay từ phút đầu anh đã bắn gục 2 tên giặc đang loay hoay tìm điểm cao để đặt trung liên bắn về phía quân ta.
Nhà thờ anh hùng Lâm Úy
Tiếp đến, anh tới tấp ném 2 quả lựu đạn vào đội hình giặc tiêu diệt 4 tên khác. Mặc cho trên trời có 4 chiếc máy bay B24 nhào lượn ném bom, bắn đạn 20 ly xuống trận địa nhưng quân ta đã tiếp cận quần nhau với quân địch, các chiến sĩ tiểu đoàn nhanh chóng tiến về phía làng Xuân Bồ để chi viện thêm cho Tiểu đoàn 436 đánh địch. Đại đội 2 vẫn quần nhau ở bờ sông với giặc, Lâm Úy lắp lê xông thẳng vào đội hình giặc, lưỡi lê căm thù xuyên tim 1 tên giặc làm quân địch hoảng loạn dạt ra.
Trong lúc đó, một tên lính Pháp cao to nhảy vào ôm ghì lấy anh. Anh lấy hết sức mình kéo tên giặc xuống sông vật lộn với nó. Bọn giặc điên cuồng bắn xối xả về phía anh và anh đã anh dũng hy sinh trong tư thế hai tay choàng ôm ghì, miệng cắn vào cổ tên giặc Pháp. Anh ngã xuống khi tuổi đời vừa mới đôi mươi.
Noi gương chiến đấu dũng cảm của Lâm Úy, toàn đơn vị  đã dũng mãnh xông lên chia cắt, vây bọc đội hình địch diệt hết tốp này đến tốp khác, chuyển hướng trận đánh lợi thế về ta. Sau 4 giờ chiến đấu hết sức ác liệt, quân ta đã làm chủ trận địa, tiêu diệt hoàn toàn Tiểu đoàn Âu - Phi thiện chiến của giặc Pháp ở miền Trung Trung Bộ, 500 giặc Pháp vùi thây trên khắp cánh đồng thôn xóm, dòng sông của Xuân Bồ. Quân ta đã phá tan âm mưu càn quét cướp bóc, phá hoại mùa màng của quân thù.
Tại đại hội tuyên dương Anh hùng lực lượng vũ trang lần thứ nhất tại Việt Bắc năm 1951, Lâm Úy, người con ưu tú của làng Hòa Ninh, xã Quảng Hòa đã được Chủ tịch nước tuyên dương anh hùng và truy tặng liệt sĩ.
Tiến Hành 
Lần cập nhật cuối ( Thứ ba, 17 Tháng 1 2017 12:23 )
 

ĐIỆN THÀNH HOÀNG VĨNH LỘC

Email In PDF.
Điện thành hoàng Vĩnh Lộc
Điện thành hoàng Vĩnh Lộc nằm ở đầu làng, trên một thế đất cao. Điện hướng về phía Nam, nhìn ra sông Hòa Giang.
Điện Thành hoàng Vĩnh Lộc được xây dựng năm 1483 do dân làng đóng góp. Điện lúc đầu được làm bằng tre nứa để thờ vị Thượng thư Đại Hành khiển Trần Bang Cẩn, Ngài vốn dòng dõi vua Trần, là người có công đánh dẹp giặc Chiêm Thành, chiêu mộ dân khai hoang lập ấp. Ngài được vua Trần hết lòng ca ngợi: “Trần Bang Cẩn là Đại Hành khiển Thượng thư tả bộc xạ, là người trung thực, giản dị, điềm tĩnh, không xa hoa”. Khi còn sống, Ngài được vua Trần ban cho bức tượng vẽ và bài thơ ca ngợi:
“Hình dạng cốt cách nại đông hàn 
Tướng mạo đình đình diệc khả khan 
Phong lưu nhất đoạn hồn miêu tận 
Tâm lý nan miêu cánh cánh đan”
Dịch nghĩa:
“Hình dạng cốt cách tựa cây thông 
Tướng mạo đoan trang cũng đáng trông 
Mọi vẽ phong lưu tô được hết 
Khôn tô choi chói tấm son lòng”

Đến năm 1815, Điện Thành hoàng được xây dựng một cách hoàn chỉnh hơn. Đây là một quần thể các điểm di tích gồm sân ngoài, sân trong, bình phong, tiền điện, hậu điện, miếu tả, miếu hữu. Điện Thành hoàng Vĩnh Lộc là một kiểu kiến trúc độc đáo trong loại hình kiến trúc thời phong kiến ở Quảng Bình. Điện xây khá đẹp, phối trí hài hoà, công phu, có khuôn viên, cảnh quan môi trường, toạ lạc trên một vị thế rất hữu tình, làng mạc, cây đa, bến nước. Hình tượng con rồng ở điện được thể hiện dưới mọi góc độ: Rồng nhìn chính diện, nhìn nghiêng; rồng bay trên trời xuống, dưới đất lên; Lưỡng long chầu nguyệt, đầu rồng cách điệu ở các đầu đao ... thể hiện sự sáng tạo nghệ thuật tuyệt vời của các nghệ nhân xưa.
Sự hiện diện của điện thành hoàng Vĩnh Lộc là bằng chứng một thời về sự mở mang bờ cõi phương Nam, khai phá đất đai 2 châu: (châu Ô, châu Lý) cho Đại Việt từ thời nhà trần.
Theo Đại Việt sử ký toàn thư và gia phả chữ hán còn lại của các dòng họ trong làng Vĩnh Lộc, thì Vĩnh Lộc được hình thành cách đây khoảng 600 năm, từ khi thành hoàng Trần Bang Cẩn dẫn đầu đoàn quân đánh dẹp giặc Chiêm Thành lập ấp Thị Lang; hai giáp Đông và Giap Đoài (Giáp Đoai nay thuộc thôn Hợp Hòa xa Quang Hòa) dưới thời vua Trần Minh Tông (1314-1357).
Do công lao và đóng góp của Ngài, các triều đại phong kiến gia phong với các tước vị: Bản thổ Binh Lồi (đánh giặc Chiêm Thành). Gia Vương Trần Hành Khiển tăng Vĩnh Lộc thành hoàng, gia tăng chính trực hữu thiện đôn ngưng, Dục bảo Trung hưng tôn thần.v.v...
Năm tháng thời gian qua đi, nhưng sử sách và truyền thuyết dân gian vẫn mãi ghi nhớ vị thần có công đối với quê hương, đất nước. Thần Trần Bang Cẩn đã trở thành linh thiêng trong linh hồn mỗi người dân Vĩnh Lộc, thần gắn với cuộc sống tinh thần, thần bảo hộ cho dân làng trong mọi sự đe dọa. Thần là điểm tụ nhiều vị thần khác khai sáng một vùng đất hạ lưu sông Gianh, phía Nam của Đại Việt, sự khai sáng đó mãi mãi được các thế hệ con cháu Vĩnh Lộc biết ơn.
Điện Thành hoàng Vĩnh Lộc, nơi thờ tự, nơi tế lễ, nơi tưởng niệm vị thành hoàng Trần Bang Cẩn. Nơi thực sự gắn với những lễ hội, tín ngưỡng của cư dân Vĩnh Lộc nói riêng, cư dân nông nghiệp nước ta nói chung. Điện còn gắn liền với những sự kiện lịch sử của địa phương trong thời kỳ tiền khởi, trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Điện là nơi thuận lợi để nhóm họp, bắt liên lạc với các chiến sĩ cộng sản; nơi tổ chức chỉ huy diệt tề, trừ gian chống trả lại các cuộc càn quét của giặc Pháp. Đặc biệt điện là nơi trung đoàn 57 (bộ đội chủ lực từ Nghệ An vào) bí mật phối hợp với dân quân địa phương tổ chức trận đánh Phù Trịch - La Hà (1950) gây tiếng vang lớn.
Trong thời kỳ đế quốc Mỹ gây chiến tranh phá hoại miền Bắc, chúng điên cuồng ném bom bắn phá làng mạc, song Điện Thành hoàng Vĩnh Lộc vẫn đứng đó. Thần vẫn sống giữa lòng dân, là nguồn cổ vũ động viên con cháu Vĩnh Lộc quyết tâm bám trụ bảo vệ mảnh đất quê hương.
Di tích kiến trúc nghệ thuật Điện Thành hoàng Vĩnh Lộc là Di sản văn hóa cực kỳ quý báu mà mỗi chúng ta cần có ý thức bảo tồn, phát huy giá trị trong đời sống văn hóa tinh thần hiện nay.

(Ngô Quang Dũng biên tập và chỉnh lý)
Lần cập nhật cuối ( Thứ ba, 17 Tháng 1 2017 12:22 )
 
Trang 8 trong tổng số 106 trang.
Bạn đang ở: Trang chủ