Lịch âm dương

Xem tin theo ngày

< Tháng 1 2020 >
T2 T3 T4 T5 T6 T7 CN
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 25 26
27 28 29 30 31    

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay1698
mod_vvisit_counterHôm qua3931
mod_vvisit_counterTuần này18073
mod_vvisit_counterTuần trước28370
mod_vvisit_counterTháng này109990
mod_vvisit_counterTháng trước108767
mod_vvisit_counterTất cả6553321

Có: 16 khách trực tuyến

Tin tức - Sự kiện

Sau nửa thế kỷ tìm được tác giả ca khúc “Ngôi sao ban chiều”

Email In PDF.
“Ngôi sao ban chiều” là một ca khúc mà tất cả các bạn trẻ thời chiến tranh chống Mỹ ở miền Bắc đều rất yêu quý.

Tôi là một trong số đó. Tôi đã từng hát “Ngôi sao ban chiều” trong những hoàng hôn trung du Phú Thọ cho người tình đầu nghe. Nàng nghe và nhìn từ góc đồi cọ chúng tôi ngồi, nhìn lên bầu trời đã lấp lánh sao Hôm.
Nghe mãi, nàng còn đề nghị tôi phải có “Ngôi sao ban chiều” của tôi tặng nàng. Và tôi đã viết ca khúc “Chiều về” với những lời ca: “Mắt em là bầu trời - đọng ánh sao đẹp tuyệt vời - sưởi ấm trong lòng tôi - mãi khi chiều xuống lay động sáng ngời”. Khi vào Quảng Trị, mùa hè 1972, tôi đã hát “Ngôi sao ban chiều” cho những người đồng đội nghe để vơi đi những tiếng gầm rú máy bay, tiếng bom nổ, tiếng pháo bầy. Lúc ấy, tôi cứ ngỡ “Ngôi sao ban chiều” là một ca khúc Nga. Nhưng tôi đã lầm. Sau chiến tranh, nhiều người nói qua tôi rằng, “Ngôi sao ban chiều” là của một tác giả Việt Nam.
Nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu.
Gần đây, nhạc sĩ Nguyễn Văn Bằng - cũng là lính Quảng Trị như tôi - báo tin: “Em đã gặp tác giả “Ngôi sao ban chiều” rồi. Anh ấy cũng muốn gặp anh”. Rồi một chiều, Bằng gọi: “Anh đến quán này ngay, tác giả “Ngôi sao ban chiều” đang chờ anh”. Tôi mừng quá, tới ngay. Đến quán, trước mặt tôi là một người nhỏ thó chừng “thất thập cổ lai hy”. Tôi đưa tay bắt “Chào anh. Nửa thế kỷ mới gặp tác giả ca khúc mà tôi yêu thích”. Người đàn ông bắt tay tôi và cười: “Tôi là Đinh Tiến Hậu. Tác giả “Ngôi sao ban chiều” đây. Rất vui được gặp anh”. Và Đinh Tiến Hậu kể, câu chuyện lùi về nửa thế kỷ trước, những ngày kề chiến tranh.
Đinh Tiến Hậu là người ở ngoại ô Hà Nội. Do hoàn cảnh gia đình, phải xuống Hải Phòng ở cùng họ hàng thời cắp sách. Anh học trường Hoàng Văn Thụ (vốn là trường Trí Tri do bố tôi xây dựng nên thời Hải Phòng bị tạm chiếm). Ở trường vào tuổi thanh xuân, Đinh Tiến Hậu đã thầm yêu một người bạn học. “Ngôi sao ban chiều” được viết ra để dành tặng cô ấy. Có tác phẩm của người yêu viết tặng, cô gái đã nhờ một thầy guitar Hải Phòng tập cho mình hát.
Người thầy chắc cũng có cảm tình với cô gái nên chép lại “Ngôi sao ban chiều” cho cô, còn thì cầm bản gốc. Người chị của cô gái cũng thích ca khúc, bèn chép lại, mang lên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội nơi mình đang học. Từ đấy, “Ngôi sao ban chiều” bắt đầu được phổ biến trong sinh viên, học sinh Hà Nội. Song, do lưu truyền một ca khúc trữ tình lúc ấy rất khó, mọi người đều ghi vào đó là một ca khúc Nga, như trường hợp “Đêm chia tay” của Hải Thoại, hay “Giã từ” - một đoạn trong ca khúc của Hoàng Trọng ở miền Nam lan truyền ra.
Với Đinh Tiến Hậu, anh đã dùng tác phẩm của mình gửi để dự thi vào Nhạc viện Hà Nội. Anh được chọn qua giấy báo trúng tuyển cùng các anh Minh Khang, Thanh Phúc… Nhưng giấy báo yêu cầu phải có chứng nhận của địa phương về nhân thân. Anh mang giấy báo về quê thì được phê rằng “Có người nhà ở miền Nam”. Lúc ấy, với lời phê này tức là không được nhận học. Đó là mùa thu 1964. Vậy là ước mơ học Nhạc viện Hà Nội của Đinh Tiến Hậu tan thành mây khói. Từ đó, anh bước vào một cuộc dấn thân khác.
Trên bước đường dấn thân, đã bao lần anh được nghe những người khác thể hiện “Ngôi sao ban chiều” dưới ''mũ'' ca khúc Nga. Anh nghe mà tự hào về mình, nhưng không thổ lộ với ai. Vì sao “Ngôi sao ban chiều” lại lan truyền trong thanh niên, sinh viên thời ấy, vì đó là một ca khúc tình yêu hay. Nhưng sao họ lại tin đó là ca khúc Nga, vì nó ảnh hưởng giai điệu Nga khá rõ. Thời ấy, chuyện một ca khúc Việt Nam ảnh hưởng Nga hay Châu Âu là chuyện bình thường. Ảnh hưởng đó còn dư âm đến bây giờ.
Ngay ca khúc “Chiều về” của tôi tặng người yêu, cũng là ảnh hưởng nặng nề “Mặt trời của tôi” của Ý. “Ngôi sao ban chiều” được thực hiện bằng tiết nhịp boston (3/4). Nó được viết bằng điệu thức la thứ hòa thanh (điệu khúc la thứ có nốt sol thăng).
Nó được mở đầu bằng chùm nốt nằm trong điệu thức la thứ, rồi nối tiếp tiết nhịp qua rê thứ, mi thứ ở câu đầu: Màn chiều dần buông xuống/ Gió ngàn vi vu/ Lấp ló đầu hiên/ Ngôi sao ban chiều.
Câu thứ hai là một mô phỏng lùi và kết ở chủ âm: Gợi lòng ta xao xuyến/ Nhớ người yêu/ Nơi phương trời xa.
Ở đoạn sau là cuộc di dịch của những nốt mí đồng âm, sau đó là rê đồng âm để rồi lại trôi lên nốt mí: Em thân yêu nơi đâu/ Có nhớ tới chăng/ Đôi ta năm xưa/ Chung lời hẹn ước.
Cuộc di dịch được nhắc lại: Bấy lâu con tim ta/ Vẫn nhớ tới em/ Như ngôi sao Hôm/ Đêm ngày mong chờ.
Câu sau của đoạn đầu đã được dùng để kết bài: Vì lòng ta mãi mãi/ Vẫn còn nhớ em/ Không bao giờ phai.
Cứ thế “Ngôi sao ban chiều” được lan truyền trong đời sống chiến tranh cả đến những nơi ác liệt nhất là mặt trận Quảng Trị mùa hè 1972. Trong cuốn sách viết về những người lính sinh viên của Đại học Bách khoa thời ấy, những người biên soạn đã trân trọng đưa “Ngôi sao ban chiều” vào trong phần những ca khúc ấn tượng nhất đời lính ngày ấy cùng một ca khúc Nga thật sự là “Bài ca tuổi trẻ sôi nổi”.
Suốt nửa thế kỷ qua, bao người cứ đi tìm tác giả “Ngôi sao ban chiều”, còn tác giả thì lại đi tìm cô gái - người mà mình dành tặng ca khúc đầu đời - ca khúc mối tình đầu. Có lúc Đinh Tiến Hậu đã thổ lộ với các nhạc sĩ Nguyễn Cường, Nguyễn Lưu. Và Nguyễn Lưu đã từng viết về “Ngôi sao ban chiều” ở tờ Đầu Tư. Song có lẽ sự lan tỏa văn nghệ ở một tờ báo như tờ Đầu Tư không mấy mạnh mẽ, nên vẫn ít người biết “Ngôi sao ban chiều” là sáng tác của Đinh Tiến Hậu. Còn Đinh Tiến Hậu thì lại cứ mải miết đi tìm cô gái ngày xưa.
Cuối cùng, qua bao nhiêu tình cờ, Đinh Tiến Hậu đã có thể nói chuyện qua điện thoại. Kỳ lạ nhất là sau nửa thế kỷ, hai người đều ở Hà Nội. Nhưng nói qua điện thoại mà nhờ sự kết nối của người chồng thì nói được là bao, mặc dù người chồng cũng nhận thấy đây là một câu chuyện hay. Người ấy - giờ đã là người đàn bà có tuổi - nói: “Lúc ấy, anh quá nhát”. Cái sự nhát ấy đã chỉ còn để lại âm hưởng trong một ca khúc tình yêu tuyệt vời mà chẳng mang lại được gì trong đời sống thực. Vậy là chẳng thể thành đôi. Bà hẹn sẽ có lúc gặp mặt. Nhưng lúc nào, thì chính Đinh Tiến Hậu đang còn chờ đợi khi cả “chàng” và “nàng” đã ở tuổi “thất thập”.
Cũng gần đây, trong một tuyển tập ca khúc nước ngoài do Nhà xuất bản Âm nhạc ấn hành - do nhạc sĩ Đào Ngọc Dung tuyển chọn, “Ngôi sao ban chiều” đã được đưa vào tuyển tập với tên tác giả là P.I.Tchaikovsky. Đinh Tiến Hậu bàng hoàng. Ca khúc của mình mà được coi là ca khúc của P.I.Tchaikovsky thì phúc cho mình quá.
Tuy nhiên, anh vẫn tìm gặp nhạc sĩ Đào Ngọc Dung để trình bày về sáng tác của mình. Đào Ngọc Dung nghe ra và đã ghi lời xin lỗi tác giả về sự nhầm lẫn rất hay này. Song Đào Ngọc Dung không phải không có lý khi nhầm lẫn. “Ngôi sao ban chiều” đã bị ảnh hưởng vô thức bởi ca khúc “Cô gái miền đồng cỏ” của P.I.Tchaikovsky.
Dù sao, đến nay “Ngôi sao ban chiều” vẫn được nhiều thế hệ hát. May sao, quyền tác giả của Đinh Tiến Hậu lại được Trung tâm Bảo vệ bản quyền tác giả âm nhạc Việt Nam do nhạc sĩ Phó Đức Phương (người vào Nhạc viện Âm nhạc cùng năm với Đinh Tiến Hậu nhận giấy báo) xác nhận. Và tiền bản quyền “Ngôi sao ban chiều” vẫn được chuyển đều cho Đinh Tiến Hậu.
Điều mà Đinh Tiến Hậu kỳ vọng ở tôi là - qua bài viết này - “Ngôi sao ban chiều” chính thức được đời sống âm nhạc rộng rãi của Việt Nam công nhận là của anh. Một đời người làm âm nhạc, chỉ cần có được một “Ngôi sao ban chiều” thấm vào nhân gian như Đinh Tiến Hậu đã viết ra, tưởng là dễ, nhưng đâu có dễ. Bởi thế, tôi cũng như mọi người rất trân trọng anh, dù thời gian đã trôi qua nửa thế kỷ là quá muộn. Muộn nhưng còn làm được thì cũng chẳng có gì phải phiền muộn. Tôi tin là thế. Còn câu chuyện Đinh Tiến Hậu sẽ gặp “nguồn cảm hứng” cho “Ngôi sao ban chiều” của mình như thế nào, có lẽ lại là ở một bài viết khác.
Sau khi không vào Học viện Âm nhạc được, Đinh Tiến Hậu đành vào làm việc tại Nhà máy cơ khí Hà Nội cho đến khi về hưu. Ở nhà máy, Đinh Tiến Hậu đã viết hàng chục ca khúc về nhà máy của mình. Tuy về hưu, Đinh Tiến Hậu vẫn tiếp tục niềm đam mê viết ca khúc. Ngồi nói chuyện với tôi, anh khoe một ca khúc viết về Hà Nội mang tên “Em có về Hà Nội”. Anh Hậu bảo, năm 1970 - tức là sau 6 năm viết ca khúc “Ngôi sao ban chiều” và vương vấn mãi mối tình đầu - Đinh Tiến Hậu mới xây dựng gia đình.
NGUYỄN THỤY KHA
 

Ngôi sao ban chiều, mối tình thời chiến và số phận kỳ lạ của bản tình ca

Email In PDF.
TTO - 50 năm vô vọng tìm nhau, một ngày nhận ra cả hai sống cạnh nhau trong cùng thành phố, họ vỡ òa hạnh phúc hội ngộ nhờ vào người hâm mộ. Tình yêu thời chiến của họ cũng mang số phận thăng trầm và kỳ lạ như chính bản tình ca họ viết cho nhau.

Nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu với bản tình ca để đời ông viết năm 17 tuổi,
mấy chục năm bị công chúng nhầm tưởng là ca khúc Nga - Ảnh: T. ĐIỂU
Đó là bản tình ca mà bao thế hệ thanh niên Việt Nam đã lặng lẽ hát cho nhau nghe nơi chiến trường bom đạn, trên giảng đường, ký túc xá, hay giữa ngổn ngang nhung nhớ nơi đất khách quê người…
Nhiều thập kỷ nhầm lẫn
Ngôi sao ban chiều của nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu, nhưng mấy chục năm ròng, tất cả những người say mê hát bài này, từ anh lính ngoài mặt trận, đến chàng sinh viên nơi giảng đường, cô công nhân đi xuất khẩu lao động tận trời Âu… đều không hay biết mà tất cả đều tin rằng đó là một sáng tác của nhạc sĩ Nga tài năng nào đó.
Thậm chí chính tác giả của ca khúc cũng không biết là cả thiên hạ bấy lâu vẫn lặng lẽ hát bài hát của ông mà cứ tưởng nhạc Nga.
Nhạc sĩ Thụy Kha - một người bạn của tác giả, người đã từng say mê ôm đàn hát ca khúc này trong những hoàng hôn miền trung du Phú Thọ cho người yêu đầu nghe nhiều năm trước, cũng không hề hay biết nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu bạn mình chính là tác giả.
Mấy chục năm ròng, trên sân khấu, trên tivi, trên các trang web âm nhạc, thậm chí trong... giáo trình của Nhạc viện Hà Nội, Ngôi sao ban chiều đều được giới thiệu là nhạc Nga.
Cuốn sách Ali Baba và...40 ca khúc trữ tình của Nhà xuất bản Âm nhạc do tác giả Đào Ngọc Dung (nguyên hiệu trưởng trường Cao đẳng Nhạc họa Trung ương) biên soạn thậm chí còn "mạnh dạn" ghi tên tác giả của khúc tình ca là … I.P.Tchaikovsky.

Bài hát 'Ngôi sao ban chiều' bị nhầm là ca khúc của... I.P.Tchaikovsky trong cuốn 'Ali Baba và...40 ca khúc trữ tình' của NXB Âm nhạc. Tác giả cuốn sách đã ghi mấy dòng đính chính bên lề trang sách - Ảnh: T.ĐIỂU
Cho đến một ngày…
Đó là một ngày của năm 1995, trong một cuộc vui bạn bè có nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu, sự nhầm lẫn vô tiền khoáng hậu kia mới bị tác giả… phát hiện. Sự thật được "vỡ ra" từ một sự ngoại lệ.
Theo lệ thường, các nhạc sĩ khi gặp nhau sẽ hỏi nhau về những sáng tác mới. Nhưng cuộc gặp mặt hôm ấy, nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu muốn làm một ngoại lệ. Ông không hát cho bạn bè nghe sáng tác mới nhất của mình, mà xin được hát bài hát… cũ nhất.
Và ông bắt đầu cất lên những giai điệu trĩu nặng tâm tình của một trái tim yêu đang nhói đau vì chia cắt:
Màn chiều dần buông xuống/ gió ngàn vi vu/ lấp ló đầu hiên/ ngôi sao ban chiều. Gợi lòng ta xao xuyến/ nhớ người yêu/ nơi phương trời xa. Em thân yêu nơi đâu/ có nhớ tới chăng/ đôi ta năm xưa/ chung lời hẹn ước? Bấy lâu con tim ta/ vẫn nhớ tới em/ như ngôi sao Hôm/ bao ngày không mờ. Vì lòng ta mãi mãi/ vẫn còn nhớ em/ không bao giờ phai…

Một trong số rất nhiều lá thư bày tỏ tình cảm yêu mến vô bờ với ca khúc
'Ngôi sao ban chiều' mà công chúng gửi tới nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu - Ảnh: T.ĐIỂU
Nhưng ngay khi người nhạc sĩ vừa cất lên những giai điệu quen thuộc thì cả phòng "nhao nhao" phản ứng bởi đó là bài hát Nga mà họ vẫn hát chứ chẳng phải sáng tác của bạn mình. Lúc này, Đinh Tiến Hậu mới biết bài hát của mình lại được biết tới là bài hát Nga và lâu nay bao thế hệ, bao gồm cả những bạn bè thân thiết của ông đã say mê nó.
Thoáng buồn vì sự nhầm lẫn, nhưng Đinh Tiến Hậu lại rưng rưng xúc động bởi mấy chục năm sau khi sáng tác bài hát này, ông mới biết rằng bài hát của mình đã trở thành khúc tình ca riêng của bao đôi lứa, giúp họ đi qua những gian lao của đất nước, tình yêu.
Thêm nữa, người ta lại xếp sáng tác đầu tay của ông ngang hàng với những bản tình khúc Nga bất hủ.
Mừng cho sức sống mạnh mẽ của đứa con tinh thần, nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu bắt đầu hành trình "trả lại tên cho em" - lấy lại quyền tác giả của mình.
Người bạn thân - nhạc sĩ Nguyễn Cường đã mang câu chuyện này đến với nhạc sĩ, nhà báo Nguyễn Lưu nhờ viết bài "minh oan". Và ông Nguyễn Lưu đã là người đầu tiên viết bài "minh oan" cho Ngôi sao ban chiều trên báo Đầu tư để trả lại quyền tác giả cho bạn.
Từ bài báo minh oan này, nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu còn tìm đến Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, nơi mà năm 1962 ông đã nộp bài hát làm bài dự kỳ thi tuyển vào trường và đã trúng tuyển.
Ông được xác nhận quyền tác giả, nhưng khi đi đăng ký bản quyền thì Cục Bản quyền tác giả còn phải nhờ xác minh từ nước Nga rồi mới chính thức cấp quyền tác giả cho ông.
Cũng từ đây, Đinh Tiến Hậu bị thôi thúc đi tìm lại "nguyên mẫu", nàng thơ trong bài hát đã mang tới cho ông bao tình cảm yêu mến của khán giả. Đó là người con gái Hải Phòng xinh đẹp có cái tên cũng rất đẹp Nguyễn Nguyệt Khanh - mối tình đầu trong sáng mà nặng sâu tình cảm của ông.

Càng nhận được nhiều tình yêu mến của người hâm mộ, người nhạc sĩ già
càng bị thôi thúc bởi khát vọng tìm lại nàng thơ đã cách biệt nửa thế kỷ - Ảnh: T.ĐIỂU
Cuộc gặp sau nửa thế kỷ
Sau khi được trả lại quyền tác giả, Ngôi sao ban chiều càng nổi tiếng hơn, được yêu thích hơn, được lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa.
Nhiều người đã tìm đến nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu chỉ để nói với ông trong nghẹn ngào rằng bài hát của ông đã kéo họ đứng dậy, cho họ niềm tin ở tình yêu, cho họ nỗi mong chờ tin yêu để đi qua được sinh - tử nơi chiến trường hay đi qua trăm ngàn đau đớn của xa xách lứa đôi khác…
Một ngày năm 2010, một đoàn tới 7-8 người là cựu binh, cựu sinh viên trường Đại học Bách khoa Hà Nội vác đàn đến gõ cửa nhà ông, nhất quyết đòi ngồi bên ông để hát cho ông nghe bài hát đã theo họ ra chiến trường, cho họ niềm tin mãnh liệt vào một bóng hình chờ trông nơi hậu phương để họ mạnh mẽ sống, chiến đấu và trở về.
Lại có người từ tận Canada cũng gửi quà cho ông để tỏ lòng mến mộ với tác giả của ca khúc họ đã say đắm suốt tuổi trẻ của mình ở trường Đại học Tổng hợp…
Càng nhận được nhiều yêu mến của công chúng, nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu càng thôi thúc trong tim nỗi lòng muốn tìm lại người xưa. Càng tìm, ký ức xa xưa càng dội về ào ạt.
Năm đó cậu trai Đinh Tiến Hậu mới 17 tuổi, một cậu học trò nghèo, đem lòng yêu cô bạn cùng lớp xinh đẹp, thông minh kém mình 2 tuổi. Mối tình học trò trong sáng nhưng đậm sâu đã phải dang dở bởi Đinh Tiến Hậu bỏ học, đi xa kiếm tiền để nuôi ước mơ thi vào Học viện Âm nhạc.
Nỗi đau chia cắt người yêu đã hóa thành bất tử trong ca khúc đầu tay ông viết tặng nàng. Cũng chính ca khúc này, ông đã sử dụng làm bài dự thi vào Nhạc viện Hà Nội và đã trúng tuyển nhưng không thể theo học bởi chủ nghĩa lý lịch của một thời…

Sau 51 năm khúc tình ca ra đời, người nhạc sĩ mới tìm gặp lại
được nàng thơ, mối tình đầu đẹp và đầy day dứt của mình - Ảnh: T.ĐIỂU
Ông đã thử vài lần lặn lội về lại thành phố Hải Phòng nơi ông từng sống thuở niên thiếu để tìm lại bóng hình dĩ vãng, nhưng người xưa mãi như bóng chim tăm cá. Tuyệt vọng, ông đoán có thể nàng không còn sống hoặc đã đi ra nước ngoài.
Vậy mà một ngày ông lại chợt nghe tin nàng từ… một người hâm mộ bài hát, hâm mộ mối tình đẹp trong khúc tình ca. Đó là năm 2013, 51 năm kể từ lần gặp cuối cùng với mối tình đầu.
Anh Đặng Tuấn, một người Hải Phòng gọi điện thoại đến cho ông chia sẻ rằng anh đã được ba mình dạy cho bài hát da diết của ông và rất yêu nó. Biết nhạc sĩ bấy lâu tìm kiếm lại nàng thơ không thấy, anh ngỏ ý muốn giúp tìm kiếm bà bởi anh rất xúc động trước mối tình đẹp.
Tưởng anh Tuấn nói chơi, nhưng sau vài ngày "lật tung" thành phố Hải Phòng lên, ông đã tìm được tung tích của người con gái trong bài hát nằm lòng của bao thế hệ. Hóa ra bà sống ngay tại Hà Nội, không xa nơi nhạc sĩ Đinh Tiến Hậu sống.

Ông Đinh Tiến Hậu họp mặt cùng vợ chồng bà Nguyệt Khanh (tóc ngắn) và một người bạn - Ảnh: NVCC
Tìm thấy nhau khi cả hai đều đã gần 70 tuổi và đã đầy nhà cháu con, họ vỡ òa niềm vui, giữ tình cảm tốt đẹp.
Mỗi tháng bà Khanh gọi điện cho nhạc sĩ một đôi lần. Và hai cặp vợ chồng già giờ có thêm địa chỉ thăm viếng nhau, thân thiết như những người một nhà.
Vậy là, dù trắc trở, cả mối tình và khúc tình ca ấy, sau nửa thế kỷ đã cùng dắt tay nhau đi đến một cái kết thật đẹp.
THIÊN ĐIỂU

Lần cập nhật cuối ( Thứ sáu, 01 Tháng 11 2019 17:26 )
 

Phi công Nguyễn Văn Bảy - người anh hùng chân đất

Email In PDF.
Áp sát các máy bay địch để nhắm chính xác, bảy lần đại tá phi công Nguyễn Văn Bảy nổ súng là bảy chiếc máy bay Mỹ rơi.
"Tao đâu có ngờ, tao chưa bao giờ nghĩ sẽ lái máy bay", ông Bảy nói khi phóng viên VnExpress đến thăm nhà đầu năm 2018. Căn nhà cấp bốn lọt thỏm dưới những rặng tre và vườn cây trái sum sê, xanh mát ở huyện Lai Vung, Đồng Tháp, được xây trên mảnh đất cha mẹ ông để lại.
Ông Bảy (bìa phải) và các đồng đội. Ảnh tư liệu.
Năm 1936, cậu bé Bảy ra đời trong khu vườn này với tên khai sinh là Nguyễn Văn Hoa. Vì tên giống con gái, và người Nam Bộ hay gọi tên theo thứ tự trong gia đình nên Nguyễn Văn Bảy dần trở thành tên chính. Bảy học hết lớp ba rồi bỏ học, vì "hồi đó biết học làm chi đâu, biết đọc biết viết là được rồi".
17 tuổi, độ tuổi "bẻ gãy sừng trâu", ông bị ép cưới vợ. Vì không muốn lập gia đình sớm, ông trốn cha mẹ đi theo cách mạng. Thời ấy, bộ đội tối tối thường xuống xóm để tuyên truyền. "Tao nghe tao thích. Hồi đó 17 tuổi nói đến cách mạng mình đâu có biết gì đâu. Chỉ biết đánh thằng áp bức dân mình, phải chống lại và đánh lại những thằng đó", ông Bảy nói.
Năm 1954, ông tập kết ra Bắc sau một năm tham gia quân đội. Sáu năm sau, có đợt tuyển chọn binh sĩ để đào tạo phi công. Ông Bảy khi đó 24 tuổi, cao 1m67, nặng 69 kg là người được chọn với "tỷ lệ chọi" ba trên một vạn người.
Những lãnh đạo chiêu mộ ông hoàn toàn tinh tường. Trong bảy ngày được bồi dưỡng ở trường Bổ túc văn hóa Lạng Sơn, ông đã nắm được căn bản về đại số, các định luật vật lý, công thức tính toán...
Xong phần lý thuyết cơ bản về lái máy bay học trong nước, ông được đưa sang Trường Hàng không Số 3 ở TP Cẩm Châu, tỉnh Liêu Ninh - nơi đào tạo lái máy bay tốt nhất nhì của Trung Quốc bấy giờ. Đoàn học viên của Việt Nam được đào tạo lái máy bay MiG-17, lúc đó có 34 người, tuyển chọn từ Nam chí Bắc.
"Ở đây có chú nào người miền Nam thì giơ tay lên cho Bác biết", Chủ tịch Hồ Chí Minh nói trước đoàn học viên trước giờ lên đường sang Trung Quốc. Ông Bảy là một trong hai người miền Nam khi đó được Chủ tịch Hồ Chí Minh dặn dò riêng.
Sang Trung Quốc, ông Bảy phải học ngày học đêm vì thầy giáo dạy bằng tiếng nước ngoài. Ban đầu thầy bay trước một vòng cho học viên xem, rồi sau đó các học viên bay cho thầy xem. Ông Bảy thông minh nên hầu như những gì thầy giáo làm, ông đều bắt chước được y hệt.
Khi mới học lái, tiền đình ông Bảy không được "ngon lắm", theo cách nói của người Nam Bộ. Khi lên máy bay là ông ói mửa. Để khắc chế những cơn nôn thốc nôn tháo, ông Bảy bổ ruột trái banh, cắt bỏ 1/3 rồi đeo vào cổ, lúc nào buồn nôn thì ói vào đó. Mất một năm ông mới hết say.
Trong thời gian đó, ông tiếp tục bổ túc thêm kiến thức đại số, các định luật, thiên văn khí tượng, cách nhìn đám mây. Với ngoại ngữ, ông chỉ học những từ ngữ quan trọng nhất như quẹo trái, quẹo phải, kéo cần lên - xuống.
Lần đầu tiên lái máy bay cánh quạt K-56, khi ông vừa nhấn công tắc thì máy nổ, quay rào rào. Chàng phi công mới khoái chí, bỏ cần lái rồi vỗ tay. Thầy giáo phía sau vội chụp lấy cần điều khiển rồi gắt giọng: "Đồng chí vô kỷ luật".
Ông Bảy thanh minh rằng từ nhỏ chưa hề biết việc này, tự nhiên "một cục sắt, vừa ấn cái nó quay rào rào" nên ông mới làm vậy. Nhớ lại kỷ niệm này, ông cười: "May có thầy giáo giữ cần điều khiển cho mình nếu không nó đâm vào đâu thì chết".
Năm 1965, tốp phi công đầu tiên của Việt Nam từ Trung Quốc lái máy bay về Gia Lâm. Ông Bảy được biên chế ở Trung đoàn không quân tiêm kích 923 và tham gia tham chiến trận đầu tiên trên vùng trời Bắc Sơn - Chi Lăng.
Ngày 19/6/1965, lần đầu tiên cất cánh chiến đấu trên bầu trời Yên Thế (Hà Bắc cũ - nay là Bắc Giang), máy bay của ông bị trúng đạn, thủng kính buồng lái.
Nguyên tắc của phi đội bay là luôn bảo vệ máy bay số một. Lúc đó, ông Bảy điều khiển máy bay số ba, đi theo bảo vệ thì bị máy bay địch bắn từ phía sau. Khi kiểm tra, máy bay có 82 lỗ, lỗ lớn nhất to bằng cái mũ. Từ chuyến bay này, ông rút ra kinh nghiệm khi xung trận thì phải luôn cảnh giác phía sau.
"Lần sau biết chiêu của địch, tao cứ áp sát máy bay chúng mà đánh. Vì máy bay của chúng to hiện đại hơn, bay nhanh và trang bị súng đạn nhiều hơn, trong khi MiG-17 chỉ có 3 khẩu pháo với 200 viên đạn, bắn 7 giây là hết. Bởi vậy, phải tiếp cận gần và mạo hiểm thì mới thắng được", ông đúc rút.
Ông Bảy tham gia chiến đấu 13 trận, năm 1966 và 1967, 7 lần ông bóp cò thì 7 máy bay Mỹ bị bắn hạ. Chưa lần nào ông phải nhảy dù. Chiến công đầu tiên được xác lập vào ngày 21/6/1966, ông bắn hạ máy bay F8 Crusader của phi đội 211 do Cole Black điều khiển.
Đến các ngày 24 và 29/6/1966, phi công Bảy tiếp tục bắn rơi các loại máy bay F-4C và F105D. Ngày 21/9/1966, 16 máy bay F-4 và F105 của Mỹ chia thành nhiều tốp, nhiều tầng, nhiều hướng bao vây biên đội bốn máy bay Việt Nam trên bầu trời Hải Dương. Ông Bảy hạ một chiếc F-4 trong tổng số ba máy bay Mỹ bị bắn hạ.
Sang năm 1967, ông tiếp tục bắn rơi ba máy bay khác. Sau năm đó, theo chính sách giữ gìn phi công giàu kinh nghiệm, ông không trực tiếp chiến đấu mà được rút về làm chỉ huy, huấn luyện, đào tạo và truyền thụ kinh nghiệm cho lớp phi công mới.
Trong thời gian chiến đấu, ông còn được học bổ túc ở Học viện Không quân Gagarin (Liên xô). Năm 1972, ông cùng trung đoàn trưởng bắt đầu chỉ huy đánh trận 12 ngày đêm ở Hà Nội (Điện Biên Phủ trên không).
Máy bay Mỹ đánh suốt đêm Hải Phòng, Hà Nội. Khi đó, ông có vợ và hai con, chia nhau mỗi người giữ một đứa. Có đêm báo động 12 lần. Mỗi lần báo động ông Bảy và con nhảy vào hầm. "Có lúc con nó hỏi máy bay còn bao nhiêu cây số nữa ba. Tao bảo chắc hết rồi. Mới nói thì một loạt bom rải ngay trên hầm. Hai cha con ôm nhau chạy", ông Bảy hồi tưởng lại ký ức chiến tranh.
Hòa bình lặp lại, ông chỉ huy tiếp quản sân bay Cần Thơ; sau đó tham gia điều hành các sân bay khác ở miền Nam như Biên Hoà, Tân Sơn Nhất; chỉ huy không quân làm nhiệm vụ tại Campuchia.
Năm 1989, ông nghỉ hưu, làm Trưởng ban liên lạc cựu chiến binh Không quân tại TP HCM, một năm sau thì về TP Sa Đéc sống cùng gia đình. 10 năm qua, ông cùng gia đình chuyển về quê ở huyện Lai Vung sống bằng nghề nông.
Trong vườn của ông có nhiều loại cây ăn trái, hoa lá: cà phê, ca cao, đu đủ, vú sữa, hoa anh đào Nhật... Tất cả loại cây ông khoe xin được từ khắp các vùng miền. Trước và sau nhà ông là ao cá và ao sen. Đầm sen của gia đình ông rộng hơn 5.000 m2.
Trong khu vườn ấy, những người hàng xóm luôn thấy ông lão dáng vẻ quắc thước, chòm râu bạc, quần áo lấm lem bùn đất. Về cuối đời, đôi tai ông lão đã lãng đi nhiều, nhưng cánh tay vẫn cuồn cuộn cơ bắp.
Một năm trước, khi đang chặt tre để gia cố ao cá, ông Bảy nói: "Hôm bữa báo đài về quay tao, lính tao gọi điện, viết thư, nó bảo nhà nước không đãi ngộ hay sao mà ông phải làm khổ vậy. Tao bảo tao khoái thì làm thôi. Giờ tao ngồi chơi là tao buồn. Chán lắm. Nhà nước đãi ngộ tao quá đủ rồi".
Một ngày của ông Bảy bắt đầu từ 4h30 bằng việc dậy đi bộ tới nhà bạn cách đó khoảng 200 m để uống trà, cà phê cho tỉnh ngủ. 6h, ông dọn dẹp vườn tược, cho cá ăn, hoặc lội đầm hái sen. Đến 7h ông cùng gia đình ăn sáng sau đó tiếp tục làm việc cho đến 11h nghỉ ngơi, xem phim truyền hình. Công việc xoay vòng ngày này qua ngày khác. "Lao động là khỏe nhất", ông tâm sự.
Ông Bảy trèo cây hái vú sữa gửi lên cho con cháu ở TP HCM vào đầu năm 2018. Ảnh: Thành Nguyễn.
Sáng thứ hai tuần trước (ngày 16/9), ông Bảy đi uống cà phê với hàng xóm rồi về coi sóc mấy gốc chanh không hạt vừa trồng. Khi đang làm vườn thì ngã do đột quỵ.
Ông Bảy Bút, hàng xóm của ông Bảy nhớ lại, trưa hôm đó, trời mưa, ông chạy xe ngang nhà thấy ông Bảy đang thăm hai cái lú (bẫy cá) dưới rạch. Ông Bảy kêu ông dừng xe đợi rồi bắt một mớ cá và bảo đem qua nhà hàng xóm để chiều làm mồi nhậu.
Đến chiều, mọi người tìm không thấy ông Bảy. Họ nhảy xuống mương, rạch mò tìm. Cuối cùng, vợ ông Bảy tìm thấy chồng nằm ở bên hè, quần áo ướt hết vì mắc mưa. Mọi người liền khiêng ông vào nhà, lau mình, thay quần áo rồi đưa đi cấp cứu.
Ông Bảy Bút nói, hai vợ chồng ông Bảy sống rất tốt với bà con xóm giềng. Bà con gọi ổng là "ông Bảy phi công". Từ khi về đây ông đã bắt tay cùng bà con vận động mạnh thường quân và bỏ tiền túi ra làm đường sá, góp sức xây dựng nông thôn mới. Chòm xóm ai khó khăn gì, ông hay biết là sẵn sàng giúp đỡ.
"Ông ấy đi trị bệnh mới khoảng một tuần mà bà con ở đây thấy lâu lắm vậy. Tối qua, hay tin ông không qua khỏi ai cũng buồn rười rượi. Vậy là không còn dịp cà phê lúc hừng đông cùng ông ấy nữa rồi... Cầu mong ông ra đi thanh thản", ông Bảy Bút bùi ngùi.
Đang ở TP HCM cùng lo hậu sự cho anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy, một đại tá quân đội về hưu, đồng đội cũ của ông nhận xét, ông Bảy là một trong những thủ trưởng gắn bó, mẫu mực nhất. Sau lên cấp, ông vẫn giữ nếp sống rất bình dân. Kỷ niệm ông nhớ nhất là những năm tháng khó khăn, tiêu chuẩn ăn uống của bộ đội thì không như phi công. Suốt thời gian dài, ông luôn cẩn thận chừa lại một phần suất ăn của mình san sẻ với bộ đội.
"Không những người Việt mà ngay cả những phi công Mỹ mà khi đã gặp được bác Bảy thì ai cũng đều rất kính phục. Thứ nhất là đức độ, thứ hai là tài năng. Con người xuất thân từ một nông dân chân đất nhưng rất tài năng trong không chiến", đồng đội của ông Bảy nói.
Trong những năm cuối đời, ông Bảy cùng các cựu phi công trong chiến tranh từng nhiều lần gặp mặt những cựu binh Mỹ. Năm 2017, trong cuộc gặp ở thành phố San Diego, bang California, ông Bảy nói với các cựu phi công Mỹ: "Phi công Mỹ được lệnh đến Việt Nam để chiến đấu cho nước Mỹ. Nếu chúng tôi không bắn họ, họ sẽ bắn chúng tôi. Chúng tôi đã làm việc của mình. Đó là quá khứ. Giờ chúng tôi là bạn".
Khi biết tin ông Bảy ốm, nhiều cựu phi công Mỹ đã gửi lời hỏi thăm, động viên ông. Cựu phi công David Vipperman nói: "Tôi rất buồn. Tôi hy vọng ông ấy có mặt trên cuộc đời để gặp lại một lần nữa".
Ông David Vipperman từng là phi công tham chiến ở Việt Nam năm 1966, 1967. "Khi đó Văn Bảy là một phi công giỏi", ông Vipperman nói. Năm 2018, khi các cựu phi công Mỹ gặp các cựu phi công Việt Nam, ông Vipperman đã cùng ông Bảy đi xem biểu diễn ở nhà hát TP HCM. Ông Bảy còn mời cựu binh Mỹ về nông trại của mình.
"Ông ấy thật thú vị. Tôi rất hạnh phúc được làm bạn với ông ấy và những người khác. Đó là thời khắc của tình bạn và hòa giải", cựu phi công Mỹ nói.
Ông Bảy (giữa) tặng hình cho các cựu phi công Mỹ từng tham chiến
tại Việt Nam trong chuyến tham quan Mỹ vào tháng 9/2017. Ảnh: Thành Nguyễn chụp lại.
Ông Nguyễn Văn Bảy (84 tuổi) qua đời tại Bệnh viện Quân Y 175 tại TP HCM, đêm 22/9, sau sáu ngày nhập viện vì đột quỵ do xuất huyết não.
Ông là một trong 19 phi công Việt Nam đạt đẳng cấp ACE, một danh hiệu có từ chiến tranh thế giới thứ hai, dành cho những phi công lái máy bay quân sự bắn hạ năm máy bay đối phương trở lên; được Nhà nước phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1967.
Theo Quân Chủng Phòng không Không quân, từ ngày 24/9 đến ngày 25/9, lễ viếng Anh hùng Nguyễn Văn Bảy sẽ diễn ra tại nhà tang lễ Bộ Quốc phòng (số 5 Phạm Ngũ Lão, quận Gò Vấp, TP HCM).
Lễ truy điệu và di quan linh cữu đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy được tổ chức ở quê nhà tại huyện Lai Vung (Đồng Tháp) từ 5h ngày 26/9.
Lễ viếng tại quê nhà sẽ được tổ chức từ 12h ngày 26 đến 10h30 ngày 27/9. Lễ an táng diễn ra trưa cùng ngày.
Huy Phong - Thành Nguyễn - Phạm Linh
Lần cập nhật cuối ( Thứ sáu, 01 Tháng 11 2019 17:03 )
 

Nâng cấp, mở rộng tuyến đường giao thông liên xã tại thị xã Ba Đồn

Email In PDF.
Tuyến giao thông cầu Quảng Hải đi các xã liên vùng sẽ có chiều dài khoảng 5km, nền đường rộng 5,5m -9,5m, được thi công bằng bê tông.
Ngày 29/10, Sở KH&ĐT Quảng Bình cho hay UBND tỉnh Quảng Bình vừa phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án Nâng cấp, mở rộng tuyến đường giao thông từ cầu Quảng Hải đi các xã Quảng Lộc - Quảng Hòa - Quảng Minh - Quảng Sơn - Quảng Thủy, thị xã Ba Đồn.

Dự án này có tổng mức đầu tư 27 tỷ đồng, trong đó ngân sách tỉnh 16,2 tỷ đồng, ngân sách thị xã Ba Đồn 10,8 tỷ đồng.
Theo đó, tuyến đường sẽ có tổng chiều dài khoảng 5 km với điểm đầu tuyến tại ngã tư chân cầu Quảng Hải 2, điểm cuối tuyến tại ngã ba đường liên xã Quảng Hòa - Quảng Minh - Quảng Sơn. Chiều rộng nền đường từ 5,5m ÷ 9,5m. Mặt đường được thi công bằng bê tông xi măng.
Theo Sở KH&ĐT Quảng Bình, dự án sẽ do UBND thị xã Ba Đồn làm chủ đầu tư, mục tiêu của Dự án này nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa, đảm bảo an toàn giao thông, phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn, cải thiện vệ sinh môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội khu vực. Dự án được thực hiện trong giai đoạn 2019 - 2021.
Ngọc Tân
Lần cập nhật cuối ( Thứ tư, 13 Tháng 11 2019 03:21 )
 
Trang 2 trong tổng số 113 trang.
Bạn đang ở: Trang chủ